Kościół św. Jana na Harendzie

Kościół pod wezwaniem św. Jana Apostoła i Ewangelisty na Harendzie uznawany jest za najstarszy kościół drewniany na Skalnym Podhalu i jeden z najstarszych tego typu w Polsce. 

 

Zbudowano go w latach 1710 - 1720. Pierwotnie stał w Zakrzowie koło Kalwarii Zebrzydowskiej. Po wzniesieniu tam w 1922 r. nowej świątyni niszczał, nieużywany. Staraniem zięcia Jana Kasprowicza - malarza Władysława Jarockiego i ks. prałata Jana Hyca-Myrmułę, na przełomie 1947/1948 r. został przeniesiony do Zakopanego i zainstalowany na Harendzie.

 

Przenosiny 

 

Remont

Kościół rozebrano i przewieziono koleją do Zakopanego.

 

Przenoszenie i składanie trwało kilka lat. Po generalnym remoncie zachowano wiernie jego kształt, sytuując obok wieżę - dzwonnicę z 1840r. Nad pracami czuwał malarz i architekt prof. Władysław Jarocki - to on odtworzył zniszczoną o wielkiej wartości polichromię kościoła. 

 

Poświęcenie świątyni odbyło się 6 sierpnia 1950 roku. Początkowo kościół funkcjonował jako filia parafii Św. Rodziny w Zakopanem i nie miał swojego duszpasterza. Mieszkańcy Harendy sami organizowali przyjazd księży na msze święte. Najczęściej byli to jezuici i sercanie. Początkowo był kościołem filialnym parafii w Zakopanem. dopiero w 1960r. bp Karol Wojtyła mianował stałego duszpasterza, a od 1982r. służy jako samodzielna parafia. Tym sposobem powstała parafia Harenda, do której należy kilka osiedli: Bachledy, Króle, Guty, Ustup, Spyrkówka, Zwijacze, Rafaczówki i Łosiówki. Została ona ustanowiona w 1982 roku.

 

 

Architektura

 

Architektura kościoła jest ciekawa. Uwagę zwraca kryty krużganek obiegający budowlę nazywany sobotami. Ładny, spadzisty dach pokryty jest gontem, a zwieńczony pięknymi, kopułowymi i bogato zdobionymi wieżyczkami. W kruchcie znajduje się zbiór dawnych wytworów góralskiej sztuki sakralnej. Są to kapliczki i malowanki na szkle, rzeźbione w drewnie figurki apostołów, dary wotywne oraz obraz Chrystusa Króla namalowany na desce przez nieznanego artystę.

 

Barokowy ołtarz główny został przywieziony z Książa Wielkiego, bo oryginalny uległ zniszczeniu. Znajduje się w nim obraz świętego Jana, patrona kościoła, namalowany przez Jarockiego. W ołtarzach bocznych są również jego obrazy olejne: „Madonna Harendziańska” i „Narodzenie”. Polichromię również odnowił Jarocki i jest ona późnobarokowa. Na stropie prezbiterium znajduje się Koronacja Matki Boskiej a na chórze św. Cecylia z muzykującymi aniołkami.

 

Soboty i odnowione polichromie

Jeśli w kościołach tego okresu malarstwo jest najczęściej "szablonowe", to w tym jest ono figuralne, zaś tło zrobione jest oddzielnie do każdego detalu. I tak w prezbiterium na suficie namalowana jest scena koronacji Matki Bożej w otoczeniu asystujących i grających aniołów. Kompozycja wskazuje na naśladowanie stylu włoskiego.

Polichromia ścian odznacza się uproszczeniem, co mocno utrwalił Władysław Jarocki, zresztą zgodnie zgodnie z cechą swojego malarstwa. Tło figur na ścianach, łącznie z imitacją marmuru oraz draperii jest zrobione całkiem dowolnie i niedbale.

Polichromia obejmuje 38 postaci i 26 aniołów. Na największą uwagę zasługują:

  • zrąb kościoła,

  • konstrukcja architektoniczna wież,

  • odrzwi wewnątrz,

  • ołtarz wielki pochodzący z Książa Wielkiego k. Miechowa,

  • ołtarz po prawej stronie,

  • figura św. Agnieszki w prezbiterium po prawej stronie,

  • figura matki Bożej z dzieciątkiem w prezbiterium po lewej stronie,

  • obraz św. Jana Nepomucena pod dzwonnicą,

  • obrazy i kapliczki.

 

Inne elementy są nowsze lub całkiem nowe, jak np: "podrobiony" ołtarz po lewej stronie, figury św. Antoniego, św Józefa, św Jadwigi, krzyż pod dzwonnicą - dłuta artystki Marii Raczek, ławki, konfesjonały, ołtarz centralny, obraz matki Bożej Częstochowskiej w ołtarzu głównym, obraz Jezusa miłosiernego po lewej stronie, sprzęty i wyposażenia do sprawowania czynności liturgicznych. 

Obrazy w ołtarzach:

  • głównym - św. Jan Apostoł i Ewangelista (przestawiony jako staruszek, piszący na wyspie Patos ostatnią księgę Pisma Świętego); po prawej stronie - Boże Narodzenie, gdzie pasterzami są miejscowi górale;

  • po lewej stronie - Matka Boża zwana "Harendziańską" (zasłonięty obrazem Milosierdzia Bożego)

są pędzla Władysława Jarockiego.

 

Nie brak tu wyraźnych akcentów regionalnych: w Szopce Betlejemskiej pasterzami są górale, a scena Wniebowzięcia ma za tło krajobraz podhalański. Otaczają go soboty - kryty krużganek obiegający budowlę.. 

Obok kościoła znajduje się mauzoleum i muzeum biograficzne Kasprowicza Kościół znajduje się na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.

 

762 piszczałki na chórze

 

Pod koniec 2005 roku poświęcono nowo wybudowane organy piszczałkowe. Prawdopodobnie są to pierwsze tradycyjne organy, jakie zagrały w tej świątyni. Organy firmy Walcker zostały zbudowane w 1969 roku w Aschafenburg, w Niemczech, jako instrument bez piszczałek. Głosy dobrano z instrumentu firmy Kuhn ze Szwajcarii, odpowiednio je dostosowując.

Było to wielkie wyzwanie dla Andrzeja Guziaka, który kierował projektem i osobiście składał instrument. Na niewielkim chórze pomieszczono 762 piszczałki. Ciekawostką jest, że najdłuższa piszczałka ma 270 centymetrów, a najkrótsza zaledwie 5 milimetrów.

 

Dzwony i kapliczki

 

Na placu kościelnym znajduje się kilka kapliczek a pośród nich pięknie rzeźbiona w pniu drzewa. Obok kościoła stoi dzwonnica wykonana w 1983 roku. Wtedy też zamontowano w niej trzy dzwony: Maria, Jan Apostoł i Jan Paweł II. Upamiętniają one erygowanie parafii, pontyfikat Jana Pawła II i jubileusz 600-lecia Obrazu Jasnogórskiego. Pod wieżą – dzwonnicą znajduje się kapliczka poświęcona św. Maksymilianowi Kolbe.

W latach 40-tych XX wieku na Harendzie zrodził się projekt postawienia kościoła w pobliżu Mauzoleum i Muzeum Jana Kasprowicza. Pomysł ten wyszedł od ks. Jana Hyca i ks. Marduły. Gdy uzyskano zgodę, Maria Kasprowiczowa - żona Jana Kasprowicza podarowała teren, na którym w przyszłości stanął kościół, zaś Władysław Jarocki (profesor i były rektor uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie) podjął się za zgodą Urzędu Konserwatorskiegonadzoru nad przeniesieniem i zrekonstruowaniem kościoła z Zakrzowa.

Mieszkańcy Harendy pracą i ofiarnością przyczynili się do ukończenia dzieła, a wraz z nimi Urząd Konserwatorski, który wsparł budowę finansowo.

Parafia Harenda
ul.Harenda 14a,
34‑500 Zakopane
MSZE ŚWIĘTE
Niedziele i święta
800, 1100, 1800
w tygodniu:
1800 

Realizacja strony

www.ejanosik.pl